sobota, 25 lutego 2017

Gość w dom, Bóg w dom czyli Turecka gościnność.

O Tureckiej gościnności krążą legendy, a jak to wygląda i jest naprawdę? Postaram się wam nieco przybliżyć z własnych obserwacji i doświadczeń.

Przede wszystkim można zacząć od spotkań na ulicy. Jeśli Turek spotka taką zagubioną osóbkę, z chęcią pomoże np. wskazać drogę, jednak częściej zwyczajnie zaprowadzi cię tam, gdzie chcesz dotrzeć, abyś się nie zgubił i dotarł tam gdzie rzeczywiście chcesz. Często bywa i tak, co dla nas jest po części oburzające, bądź wywołuje w nas strach i panikę, a mianowicie Turek, który pomagał w dojściu gdzieś zapyta gdzie mieszkacie. Jeśli odpowie się, że w hotelu w większości przypadkach usłyszycie zaproszenie do niego do domu. Jeśli się zgodzisz to po dotarciu do niego do domu otrzymasz ciepły posiłek, gdyż na pewno nic nie jadłeś od dawna oraz nocleg oczywiście za darmo. Jeśli masz znajomych w Turcji i są to rodowici mieszkańcy, gdy powiadomisz ich o swoim przyjeździe nie ma mowy na to, abyś zamieszkał w hotelu. Jest to dla nich upokarzające, że ktoś dla nich bliski włóczy się po hotelach.

Od kiedy Turcy traktują kogoś jak swego przyjaciela? Właściwie to od początku znajomości jeśli odwzajemniasz ich serdeczność, serdecznością jesteś traktowany jak ktoś dla nich bliski.

Co zrobić jeśli otrzymałeś zaproszenie do Tureckiego domu na obiad, herbatę?
Po pierwsze i przede wszystkim przed domem/mieszkaniem etc., ściągnij buty, gdyż możesz się liczyć z cofnięciem Cię przed dom, a później przed każdym przyjściem, będą Cię hamować od progu. Po przejściu już progu domu boso możesz, ale nie musisz otrzymać tureckie pantofelki. Wszystko zależy jakie życie prowadzą mieszkańcy domu, do którego przychodzisz i czy sami chodzą w pantoflach, czy boso. Druga rzecz po przekroczeniu progu jest całowanie starszych w dłoń. Nie musisz tego robić jeśli czujesz się niekomfortowo i umiesz wytłumaczyć, że w twojej kulturze się tego nie robi, a najlepiej mieć osobę, która za Ciebie to wytłumaczy. Po za tym Turcy witają się całując w oba policzki nawet między mężczyzną, a mężczyzną. Po odbyciu "wstępu"zostaniesz zapytany o samopoczucie. Turcy zazwyczaj odpowiadają, że dobrze i dziękują więc nie należy zaczynać rozmowy od typowego np. "źle się czuje, boli mnie głowa" etc.
Turcy przy zaproszeniu na herbatę poczęstują nas dodatkowo jakimś smakołykiem. Grzecznie jest dla nich odmówić, jednak oni i tak zaproponują po raz drugi więc należy się zgodzić. Nie należy od razu akceptować, ale też nie należy odmawiać do końca.

Zaproszenie na obiad to wyzwanie dla każdego. Turecki obiad przeważnie jest bardzo obfity i należy na niego przyjść z wilczym głodem. Odmówienie posiłku będzie dla nich czymś w rodzaju poniżenia, mogą pomyśleć, iż nie smakują Ci ich potrawy itp. Obiad w Turcji jadany jest wieczorem, przy wielkim stole i najczęściej z całą rodziną oraz gośćmi. Taki obiad trwa bardzo długo, po części głównej zostaje podana herbata oraz smakołyki, jednak jeśli przejdziemy część główną, niestety gospodyni nie da nam wytchnienia i po kilku minutach zacznie przynosić kolejne dania. Nie należy odmawiać żadnemu posiłkowi, spróbować chociaż odrobinę, jednak uprzedzać, że już się najadłeś.

czwartek, 23 lutego 2017

Mustafa Kemal Ataturk

Mustafa Kemal Ataturk - urodził się możliwie 19 maja 1881 roku w Salonikach. Data jego narodzin nie jest znana, gdyż do reformy edukacji używano dwóch kalendarzy. Mógł urodzić się 1880 roku lub 1881 roku. Z kolei data 19 maja została przez niego wybrana, ponieważ on sam nie wiedział kiedy dokładnie się narodził. 19 maja ma również znaczenie historyczne, gdyż jest to dzień, w którym Turcja rozpoczęła walkę o niepodległość. W jego formularzu urodzeniowym (z czasów Osmańskich) został zapisany rok 1296, z kolei data, którą obrał sobie Kemal pokrywa się z rokiem 1297. Z kolei jego siostra twierdziła, że data jego narodzin to 13 marca 1881, jednak wciąż pokrywało się to z rokiem 1297. Rozmawiano z sąsiadami rodziny w Salonikach, jednak i ich zeznania na temat narodzin Mustafy są sprzeczne. Jedni twierdzili, że Ataturk urodził się w styczniu lub lutym, a na pewno w zimowe dni inni z kolei , że w wiosenne. Niektórzy podawali nawet daty jak 28 Grudzień 1880, inni 4 stycznia 1881.  Do 1934 roku nazywał się właściwie Ali Riza
Efendii Oglu Mustafa - czyli Mustafa syn Ali Rizy Efendiego.
W 1934 przyjął nazwisko Ataturk - czyli ojciec Turków. Żaden inny Turek nie może nosić tego nazwiska nawet jego dzieci. Jego ojciec pochodził z Saloników, z kolei matka - Lady Zubeyde - z Rumelii. Możliwe jest też to, iż matka Mustafy była córką wnuczki sułtana.
Rodzeństwo Mustafy:
- Makbule Atadan: ur. 1885 Saloniki, zm. 18.01.1956 w Ankarze,
- Naciye Hanim: ur. 1889 Stambuł, zm. ?
- Omer: ur. 1875 - ? Saloniki
- Fatma: 1872 - 1875 - zmarła na gruźlicę. Saloniki
- Ahmed: 1874 - ? Saloniki
Bracia Ahmed i Omer zmarli w młodym wieku, ostatni raz są wspominani w 1876 roku. Z kolei o Naciye mówi się, iż zmarła krótko po narodzinach w wyniku upadku z łóżka.

Imię Kemal otrzymał od swego nauczyciela matematyki, który chciał rozróżnić go z innym uczniem o tym samym imieniu. Rodzice Kemala zapisali go do szkoły religijnej, jednak w bardzo krótkim czasie z niej zrezygnował. W 1893 roku Mustafa wstąpił do Szkoły militarnej - Salonik - wbrew swym rodzicom. W 1896, z kolei zdał do wojskowej szkoły przygotowawczej, a 14 marca 1899 wstąpił do Osmańskiej Akademii Wojskowej, którą ukończył w 1902 roku. Swoje nauczanie zakończył 11.01.1905 roku na Akademii Wojskowej jako kapitan.
Mustafa  pojął  w 1923 roku za żonę Latife Hanim, małżeństwo to nie trwało zbyt długo, Mustafa rozwiódł się ze swoją żoną w dni 5 sierpnia 1925.
Mustafa, gdy obalono sułtanat stanął na czele nacjonalistów i utworzył Republikę oraz rząd Turcji, jednak zostały one oficjalnie zaakceptowane dnia 29 października 1923 roku. Ataturk stworzył dla Turcji konstytucję na wzór konstytucji krajów zachodnich, wzorował się m.in. na Francji, Szwecji i Włochach. Przeniósł stolicę z Turcji do Ankary. Wprowadził kalendarz gregoriański, alfabet łaciński oraz usunął z języka wszystkie arabskie naleciałości, pozostawiając "czysty" Turecki. Ataturk z racji swych przekonań sprawił, iż Islam przestał być tak ważny, jak w państwie Osmańskim. Ludzie zaczęli być sądzeni wobec prawa nie wobec Islamu. Ustanowił również równouprawnienie dla kobiet oraz zezwolił na ich edukacje. Miał wiele zainteresowań, jednak szczególną uwagę przykładał do jazdy konnej, pływania, tańca oraz uwielbiał słuchać muzyki i czytać książki.
Mustafa nie posiadał swoich biologicznych dzieci za to adoptował czternaście/trzynaście dzieci z czego znane jest tylko:
- Abdurrahim Tuncak: 1908 - 1999 (adoptowany około 1916 w wieku 8-9 lat),
- Zehra Aylin: 1912 - 19.11.1935 (adoptowana 25 września 1925),
- Rukiye Erkin: 1911 - 1995 (nieznana data adoptowania),
- Nebile Irdelp: 1910 - 1943 (adoptowana w 1928),
- Sabiha Gokcen: 22.03.1913 - 22.03. 2001 (adoptowana około 1925),
- Afet Inan: 29.11.1908 - 8.06.1985 (adoptowana około 1925),
- Mustafa Demir: 1918 -15.01.1987 (adoptowany około 1929),
- Ulku Adatepe: 27.11.1932 - 1.08.2012 (adoptowana w wieku 9 miesięcy),
- Afife ? - ?
Mustafa był  wysokim blondynem o niebieskich oczach. Jego zdaniem, które jest do dziś często powtarzane przez Turków to:" Szczęśliwy jest ten kto może powiedzieć, że jest Turkiem".
Ataturk zachorował w 1937 jego stan zaczął się pogarszać w 1938 roku -  zachorował na marskość wątroby. Mustafa zmarł 10 października 1938 roku o godzinie 9.05 w pałacu Dolmabahce. Został pochowany 21 listopada 1938 roku w Ankarze. W komnacie pałacowej, w której mieszkał Ataturk, stoi zegar zatrzymany na godzinie śmierci Kemala. Pierwotnie został pochowany w Muzeum Etnograficznym w Ankarze. W 1953 roku jego szczątki zostały przeniesione do 42 tonowego sarkofagu w mauzoleum Anitkabir.



sobota, 21 stycznia 2017

Sehzade Kasim, Sehzade Sulejman i Sehzade Bayezid - synowie Ahmeda I.

Sehzade Kasim - urodzony w listopadzie, 1614 roku, zmarły zaś w 1638, był bratem bliźniaczym Atike Sultan. Kasim, w przeciwieństwie do swego starszego brata - Murada, od dziecka miał być dość chorowitym i słabej postury chłopcem; o brązowych oczach, ciemnej cerze i również brązowych włosach. Praktycznie całe swoje życie - gdyż już od 1618 roku - spędzał w klatce, aż do swej tragicznej śmierci. Kasim jest uznawany za najzdolniejszego syna Ahmeda. Pomimo przebywania w złotej klatce był potajemnie nauczany, zarówno w sferze kulturowej, jak i w sferze politycznej. Rzekomo książę miał władać płynnie co najmniej w sześciu językach. Nie wiadomo zbyt wiele o jego życiu  w pałacu, gdyż poza tym, że żył w złotej klatce nie zachowało się o nim nic więcej. Książę był człowiekiem dość ufnym, wrażliwym i mało podejrzliwym, zachowała się również wzmianka o jego wielkiej miłości do brata - władcy. Książę wspierał, ufał i mocno wierzył w swego brata jednocześnie,
pozostawiając w sobie strach. Nie bez przyczyny jest porównywany do Księcia Cihangira - syna Sulejmana Wspaniałego, z powodu talentu jak i bardzo podobnych cech charakteru. Wiele osób uważa, iż książę Kasim był na tyle utalentowany i mądry, że stałby się kolejnym wspaniałym władcą, niestety zginął, właściwie można powiedzieć z rąk własnej matki, która nie widziała w synu możliwości sterowania jego umysłem oraz stratę całkowicie swej władzy. W 1637/8 roku Kosem udała się do swego syna i wmówiła mu, iż Murad zapragnął, aby Kasim towarzyszył mu na wojnie. Książę wyruszył w drogę  do swego brata. Sułtan w momencie, gdy ujrzał swego brata, obawiał się, iż książę przybył wraz z wojskiem i pozbawi go życia oraz tronu więc nakazał go stracić.  Kasim został uduszony 1 Stycznia 1638, bądź 12-17 lutego 1638, w trzeciej wersji jego data śmierci waha się miedzy 1 stycznia. a 17 lutym. Został pochowany w Hagia Sophia - Meczet w grobowcu Murada III.

Sehzade Sulejman - urodzony w 1615 roku ( w innej wersji 1610). Istnieją dwie wersje życia Sulejmana. Bez
względu na wersje, imię otrzymał na cześć swego wielkiego przodka - Sulejmana Wspaniałego. Był chłopcem o jasnej cerze i zielonych oczach. Podobnie jak reszta braci został zamknięty w Kafes, gdzie żył od 1618 roku. Dzielił swą klatkę z księciem Bajazydem. Sulejman przechadzał się po mieście "incognito" w przebraniu, co sobie bardzo upodobał.Według jednej wersji był synem Mahfiruz. Nienawidził Kosem, z kolei ta robiła wszystko, aby upodobać sobie pasierba. Sulejman w przeciwieństwie do Bajazyda nigdy nie ukłonił się przed macochą, za to bardzo kochał swe ciotki szczególnie bliska jemu sercu była Fatma. Według podań posłów spędzał z ciotkami mnóstwo czasu: "Książę ten ceni sobie bardziej towarzystwo ciotki, niż matki". Kosem, aby zjednać sobie pasierba, wielokrotnie szła mu na rękę i w tajemnicy przed Muradem zgadzała się, aby opuszczał klatkę na przechadzki po mieśie. Nie rozumiał i nie pochwalał zachowania Bajazyda niejednokrotnie, go uprzedzając, zamartwiając się o jego los. Miał ostrzegać brata o tym, iż grozi mu śmierć z racji uczuć do pewnej Gruzinki. Zginął, jednak wraz z bratem z bliżej nie znanych przyczyn. Według domysłów miał widzieć śmierć Bajazyda i wypowiedzieć kilka gorzkich słów Muradowi, za co został okrutnie ukarany. Według drugiej wersji był synem Kosem, gdyż we wcześniejszych podaniach był przedstawiany jako rodzony brat Murada i Ibrahima. Według tej wersji o wypuszczanie z Kafes, Kosem błagała samego Sułtana, zapewniając go o lojalności i poddaniu Sulejmana. Nie wyjaśnione jest dlaczego i w tej wersji Sulejman miał tak nienawidzić swej matki, gdyż  w obu wersjach ich relacje pozostają niezmienne. Zmarł 27 lipca 1635 roku, podczas święta na cześć zdobycia Erywania oraz 25 rocznice narodzin sułtana. Tu spotykamy się z wersją, iż Kosem, dobrze wiedząc, co szykuje Murad nie ostrzegła go przed śmiercią i nie wpływała na zmianę decyzji Murada. Został pochowany w Błękitnym Meczecie, w grobowcu Ahmeda I.

Sehzade Bajazyd - urodzony 1 grudnia 1612, bądź września 1612 roku. Jego matka pozostaje  nieznana, jednak większość uważa że była nią Mahfiruz. Według przekazów był chłopcem o jasnej cerze, brązowych włosach i prawdopodobnie niebieskich oczach, miał przypominać matkę, co według opisu miało przypominać opis Mahfiruz. Poseł wenecki  w 1620 zaznaczył w swym raporcie, iż widział dwójkę książąt; 8 letniego księcia Bajazyda oraz jego 5 letniego zielonookiego brata. Bajazyd jak reszta książąt został zamknięty w klatce, w 1618 roku. Książę w przeciwieństwie do Sulejmana miał uwielbiać Kosem i darzyć ją wielkim uczuciem, jednak najbardziej z braci upodobał sobie właśnie Sulejmana. Spędzał mnóstwo czasu z Greczynką, którą podobnie jak Osman II traktował jak matkę. Z kolei Kosem darzyła Bajazyda wielkim uczuciem i traktowała jak syna. Kosem wychwalała Bajazyda, czasem ponad swych synów. Miało to powodować podobne relacje Murada z Bajazydem, jak Mehmeda z Osmanem. Mimo wszystko międzyczasy, dochodziło między nimi do pokoju. Bajazyd nie miał żadnego poparcia, ani wśród ludu, ani wśród wojska. Książę zakochał się w pewnej Gruzince. Sułtan Murad, gdy tylko dowiedział się o ich uczuciu nakazał, aby kobieta wyniosła się z pałacu. Szala goryczy przelała się w momencie, gdy Murad dowiedział się nie tylko, o nie wykonaniu przez Bajazyda rozkazu, aby usunął kobietę z pałacu, lecz głównie o ich
ślubie. Murad pomimo błagań brata pozbył się kobiety z pałacu, jednak pozostawiając ją przy życiu. Zapewnił jej dom  i godne życie. Według legendy zmarła wkrótce po usunięciu z pałacu, w wyniku działań Murada, który miał jednocześnie zapewniać brata o jej dobrym i godnym życiu. Według innej nieoficjalnej i mało prawdopodobnej wersji, zmarła w chwili, gdy urodziła syna wraz z nim. Bajazyd jest opisywany jako książę, nie przypominający typowo Osmanów, sami przybywający posłowie nie mogli się napatrzeć na wygląd księcia. Opisywali go jako najprzystojniejszego z książąt. Młodego, wyrafinowanego, europejskiego księcia. Książę zmarł 27 lipca 1635 roku, podczas święta na cześć zdobycia Erywania oraz 25 rocznice narodzin sułtana. Według przekazu książę miał zginąć w wyniku zepchnięcia Murada z konia, podczas gry w dżirit. Został pochowany w Błękitnym - meczecie w grobowcu Ahmeda I.

środa, 21 grudnia 2016

Kaya Sultan, Raziye Sultan, Nuriye Gul Sultan, Fatma Nur Sultan

Kaya Sultan - urodzona w 1633 roku, zmarła w 1659 roku, jako córka Murada IV. Została wydana za mąż za Melek Ahmeda Paszę w wieku 13 lat.
Często brała leki uspokajające, gdyż śniły się jej koszmary m.in. koszmar odnośnie jej dziadka Ahmeda I (którego swoją drogą nigdy nie poznała), który miał składać jej błogosławieństwo w ogrodach Topkapi, a gdy to robił jej twarz zalewała się krwią. Kaya stała się po tym śnie bardzo pobożna, codziennie wysyłała datki dla Mekki i Medyny. 26 dni po jej śnie rozpoczął się poród. Urodziła córkę i zmarła w wieku 26 lat po urodzeniu dziecka. Są dwie wersje jej śmierci; jedna mówi o komplikacjach poporodowych, jako że miała nie wydalić łożyska i doznać zakażenia, po czym nie było ratunku. Inna wersja mówi, iż zaraz po tym jak zorientowali się, że nie wydaliła łożyska chciano przeprowadzić operację, jednak początkowo nie uzyskali zgody, a gdy w końcu ją otrzymali podobno zamiast łożyska wyciągnięto jej narządy wewnętrzne. Rzekomo przez trzy dni i noce miała znosić tortury spowodowane próbą wydostania z niej łożyska m.in. potrząsanie, umieszczenie w beczce pełnej miodu, kwiatu pomarańczy i wody, aż w końcu czwartego dnia od porodu jeden ze służących dokonał "operacji", dzięki której najpewniej wyciągnął wątrobę w wyniku czego zmarła. Kaya była początkowo bardzo uprzedzona do męża, w noc poślubną miała zaatakować go sztyletem. Później przekonała się do niego i odegrała ważną rolę w jego polityce. Bardzo często go finansowała. Ahmed po jej śmierci miał bardzo się załamać i rzucić na jej trumnę, strasznie szlochając i nie chciał pozwolić na jej pochówek. Istnieje teza, iż została upokorzona i wcielona do haremu swego wuja Ibrahima i musiała usługiwać jego konkubinom. Po jej śmierci Mehmed Koprulu nakazał przejęcie wielkiej fortuny (gdyż Kaya należała do jednych z najbogatszych sułtanek), pomimo iż wciąż żyli jej mąż i córka. Po jej śmierci, Ahmeda ożeniono ponownie z Fatmą - jej ciotką. Została pochowana w grobowcu Ibrahima I
Evliya Celebi (1611-1682) - w swej książce poświęcił jej cały rozdział .

Raziye Sultan - urodziła się najpewniej w 1525 r. w Stambule jako córka Sułtana Sulejmana i Mahidevran Sultan. Według jednej tezy urodziła się trzy miesiące po narodzinach księcia Bajazyda, z czego wynika, że dziewczynka mogła urodzić się na przełomie października-listopada, bądź w listopadzie, gdyż przypuszczalny miesiąc narodzin Bajazyda przypada na sierpień. Raziye uchodziła za bardzo piękną kobietę, o delikatnej cerze i delikatnym charakterze. Sułtanka zbierała komplementy, dotyczące urody, co denerwowało jej macochę. Hurrem szybko wydała dziewczynkę za mąż za wybitnego poetę i jednocześnie współpracownika Księcia Mustafy, którym byl Taslicali Yahya Bey. Wbrew pozorom ich małżeństwo mimo, iż zostało wymuszone należało do bardzo udanych. Urodziła dwie córki Elif i Safiye. Zmarła w 1570 lub 1571 roku na gruźlice. Została pochowana w grobowcu brata mlecznego jej ojca - Yahyi Efendiego.  

Nuriye Gul Sultan - nie jest znana data jej narodzin, jednak historycy spekulują nad datami 1518 - 1520, bądź 1522 - 1526. Jej istnienie jest również bardzo niepewne. Zachowały się jedynie przekazy i legendy, iż była córką Sulejmana Wspaniałego i jego węgierskiej niewolnicy Gulsah Hatun.  Wszystkie przekazy natomiast mówią, iż zmarła w wieku 3 lat wraz z matką zepchnięta z urwiska do morza, bądź została uduszona siecią wędkarską. Jednak Gulsah Hatun miała umrzeć 28 grudnia 1529 roku w Belgradzie, co wyklucza zrzucenie do morza. 

Fatma Nur Sultan - data jej narodzin jest nieznana, najczęstsza mówi, iż została urodzona w 1516 roku, jako córka Sulejmana Wspaniałego i Fülane Hatun. Według jednej wersji urodziła się w kwietniu. Istnieje kilka wersji dotyczących jej życia. Pierwsza mówi, że Fatma żyła zawsze w cieniu swej przyrodniej siostry - Mihrimah - i nigdy nie wyszła za mąż. Druga mówi, iż została żoną Sinana Paszy wielkiej miłości swej siostry. Miała z nim trójkę dzieci: Nilufer, Halil i nieznane dziecko. Zmarła w 1550 roku. Trzecia wersja mówi, że zmarła, jako kilkuletnia dziewczynka. Najpewniejszą wersją odnośnie córki Fulane, jest jednak ta pierwsza. Pozostałe teorie mogą być zespoleniem kilku dziewczyn. Trzecia wersja, którą podałam, według niektórych może być opisem Ayse Sultan - córki Hurrem Sultan.

poniedziałek, 14 listopada 2016

Halime Sultan

Halime Sultan urodziła się ok. 1571, bądź 1576 roku. Nie ma zbyt dużo dowodów na jej pochodzenie, jednak uważa się, iż była pochodzenia kaukaskiego, możliwe iż zachodniego(Abchazja) bułgarskiego, bądź albańskiego. Jej wcześniejsze imię jest również nie znane, jednak istnieją spekulację, iż mogła nazywać się Altunsah. Nieoficjalnie mówi się także, iż mogła być spokrewniona z Mahfiruze Sultan, poprzez jej ojca, który miał być Beyem, daleko spokrewnionym z wspomnianą powyżej sułtanką. Do niedawna nie było znane jej imię. W starszych zbiorach można spotkać się jedynie z określeniem: "Matka szalonego padyszacha", "Fulane", "Matka Mustafy" oraz nadanego jej przez historyków imienia "Fuld". Nie wiadomo kiedy dokładnie trafiła do haremu i jak wyglądało jej życie za czasów panowania Mehmeda III. Niektórzy twierdzą, iż mogła być nieoficjalną Haseki Mehmeda, jednak brak na to dowodów. Istnieją doniesienia, iż po śmierci Mahmuda otrzymywała 100 aspersów dziennie. Interesowała się astrologią oraz czarami. Chciała posadzić na tronie Mahmuda, jednak przez babkę (Safiye) jej syn został ostatecznie stracony. Pomimo tego w późniejszym czasie Safiye i Halime miały dobre kontakty, chcąc obalić Ahmeda, a posadzić na tronie Mustafę. Po śmierci Mehmeda III trafiła do starego pałacu. W 1617 roku dzięki współpracy z Kosem, posadzono na tronie jej syna. Stała się Valide Sultan i nieoficjalną regentką, miała otrzymywać  w tym okresie 3000 aspers dziennie.

Po obaleniu Mustafy trafiła ponownie do starego pałacu i otrzymywała w tym czasie 2000 aspers dziennie. Przez pewien czas była uważana za zamieszaną w zabójstwie Osmana II, jednak z biegiem czasu wiadomo, iż Halime była zbyt słaba  w samym haremie, a co dopiero w państwie. Ponowne posadzenie na tronie syna było jej na rękę, jednak nie była tu głównodowodzącą, prawdopodobnie gdyby nie pomoc zięcia - Kara Davuda Paszy i Kosem Sultan, Mustafa nie zasiadłby po raz drugi na tronie. W 1623 Mustafa został po raz drugi obalony, a Halime miała wybłagać życie syna: "Posadźcie na tronie kogo chcecie, lecz darujcie życie mego syna". Ostatecznie życie Mustafy zostało oszczędzone i ponownie trafił do Kafes, a ona sama ponownie do starego pałacu. Śmierć Halime jest równie zagadkowa jak całe jej życie i sama jej postać. Istnieją co najmniej trzy wersje jej śmierci: pierwsza przed synem w 1623, druga po synu za czasów panowania Murada IV, trzecia za czasów panowania Ibrahima I w 1644r. Która wersja by to nie była wiadomo, iż jej pogrzeb był bardzo skromny. Została pochowana w Hagia Sophia.

Dzieci:
- Mahmud: 1587 - 7.06.1603,
- Mustafa: 1591 - 20.01.1639,
- Nieznana z imienia córka:1594 -1678 (Hipotetyczna),
- Nienzana z imienia córka: ? - 1623 (W serialu określana jako Dilruba). 

czwartek, 3 listopada 2016

Osman II

Osman II ur. 3 listopada 1604 roku w Stambule, zmarł 20 maja 1622 w Stambule, jako syn Ahmeda I i Mahfiruze Sultan. Z niewiadomych przyczyn został bardzo szybko odebrany matce i oddany do wychowania służbie. Mahfiruz starała się nawiązywać kontakty z synem, jednak ten zaczął odrzucać matkę, na rzecz jej przeciwniczki - sułtanki Kosem. Możliwe, iż obwiniał matkę za złe stosunki z ojcem. Nie zależało mu na poprawie jej bytu, gdy został sułtanem nie tylko nie wyciągnął jej ze starego pałacu (bądź z wygnania do Edirne), a to właśnie swą mamkę Daye Hatun uczynił Valide. Osman otrzymał bardzo dobre wykształcenie, władał płynie po arabsku, persku, grecku, łacińsku i włosku. Studiował Koran oraz pisał wspaniałe wiersze. Od najmłodszych lat lubował się w koniach, prawdopodobnie jego miłość do koni wywołała w nim Kosem, która równie jak on podziwiała te stworzenia. Jego pierwsze publiczne wystąpienie w siodle zostało zanotowane w roku 1613. Było to czymś nowym, gdyż zwykle małoletni książęta jechali w powozie. Osman popierał rozwój sztuki wojennej, zwłaszcza tych z uwzględnieniem koni. Jego mentor Hoca Omer Efendii wychowywał go głównie na opowieściach o wielkich zdobywcach; takich jak Aleksander Wielki, czy też jego przodek Sulejman Wspaniały, co spowodowało, iż rozmarzony
nastolatek, chciał być jednym z wielkich zdobywców. Osman zasiadł na tronie 26 lutego 1618 roku, w wyniku zamachu stanu i obaleniu jego wuja Mustafy. Na samym początku swego panowania podpisał traktat pokojowy z Safawidami. W 1621 roku Osman wyruszył na wojnę z Polską. Do historii przeszła bitwa pod Cecorą, gdzie zginął Stanisław Żółkiewski. Głowa polskiego hetmana na życzenie sułtana została powieszona nad wejściem do jego pałacu. Kolejna zapisana w historii bitwa, to bitwa pod Chocimem, która zakończyła się klęską wojsk Osmańskich. Załamany Osman popadł w depresje i obłęd. Zaczął obwiniać i prześladować Janczarów. Prawda, co do wojny była zupełnie inna. Co prawda Janczarzy zaczęli się buntować przeciw dalszej wojnie, jednak mieli w tym sporo racji. Osman nie przygotował swego wojska do mroźnych zim w Europie. Podczas jednej nocy zginęło mnóstwo żołnierzy, jak i samych koni, do tego ciągła głodówka jaką zapewnił sułtan swym poddanym, nie powodowała, ani zadowolenia, ani tym bardziej chęci walki. Po powrocie z wojny Osman nakazał zamykać Janczarskie kawiarnie, a następnie przestał wypłacać im należący się żołd. Osman pod sam koniec panowania, chciał udać się na pielgrzymkę, gdzie chciał zebrać wojsko, którym mógłby pozbyć się elitarnych żołnierzy. Kara Davud Pasza przekonał Janczarów do swych racji, ci rozzłoszczeni wtargnęli do pałacu, a następnie udusili go w Yedikule. Odcięte ucho Osmana krążyło po korpusie Janczarów.

Dzieci:
- Omer 20.10.1621-styczeń 1622
- Mustafa listopad 1622, zm. 1623, bądź według mało wiarygodnego źródła 1654 r.
- Zeynep listopad 1622, zm. 1623, bądź według mało wiarygodnego źródła 1703r.
- Nieznany z imienia książę mógł urodzić się 1620 roku, nieznane dalsze losy ostatecznie według mało wiarygodnych źródeł, mógł dożyć dorosłości  i nazywać się Ahmed.
- Nieznany z imienia książę ur. 1622, zmarły krótko po narodzinach.
*Według tureckich  historyków Osman nie pozostawił po sobie żadnego potomka, co oznacza ostatecznie, iż wszystkie dzieci zmarły, nie dożywając dorosłości.




Kobiety:
- Ayse Sultan,
- Ayse Meylisah Sultan,
- Akile Sultan,
- Fatma Sultan,
- Ayse Hanim.

środa, 2 listopada 2016

Sultan Ahmed I

Ahmed - ur. 18 kwietnia 1590 roku w Manisie. zmarł 22 listopada 1617 roku. w Stambule. Ahmed urodził się jako czwarty syn - jeszcze księcia Mehmeda. Pierwsze 5 lat spędził w Manisie, następnie jego ojciec Mehmed III zasiadł na tronie. Ahmed jako czwarty syn miał bardzo małe szanse na tron. Mehmed III natomiast uwielbiał swego pierworodnego syna - Selima, w którym widział następce oraz w swoim drugim synu Cihangirze. Rok po przeprowadzce do Stambułu zmarł 15 letni Cihangir, a rok później 20 kwietnia 17 letni Selim. Ahmed uwielbiał spędzać czas z swym starszym bratem Mahmudem. Miała ich łączyć wielka więź. Mahmud został stracony 7 czerwca 1603 roku, w wyniku intrygi jego babki - Safiye Sultan. Ahmed nie mógł pogodzić się z utratą brata, nie zadowalał go również fakt, iż został księciem koronnym. Pół roku po śmierci Mahmuda, zmarł sułtan Mehmed III. Trzynastoletni Ahmed został posadzony na tronie. Ahmed został powstrzymany po objęciu tronu przed zabójstwem brata przez swą matkę - Handan. Lud jak i paszowie zgadzali się o uchronieniu przed śmiercią Mustafy. Głównym powodem oszczędzenia życia brata sułtana, był zbyt młody wiek Ahmeda i brak potomków, obawiano się przerwania linii dynastii. Ahmed był bardzo utalentowanym poetą, pisał wiersze - głównie liryczne i polityczne pod 
pseudonimem Bahti. Jednak był bardzo negatywnie nastawiony do innych typów sztuki, a w szczególności do malarstwa miniaturowego. Był człowiekiem bardzo pobożnym i próbował przywrócić poprzednie,  zasady panujące za czasów Sulejmana Wspaniałego m.in. zakaz spożywania alkoholu, wypłacanie jałmużny biednym oraz obowiązkowe uczestnictwo w piątkowych modłach. Ahmed był człowiekiem szeroko wykształconym, był świetnym szermierem, świetnym jeźdźcem oraz władał biegle w kilku językach.
Ahmed, oszczędzając życie brata wprowadził nowe prawo, podobne do prawa Senioratu, wprowadzonego później. Bracia sułtana zostali skazywani na luksusową klatkę i ochronę do momentu narodzenia się syna sułtana. Po urodzeniu się nowego księcia ochrona braci przestała istnieć, a sułtan jeśli miał taką ochotę, mógł skazać braci na śmierć. Ahmed próbował po narodzinach Osmana zabić brata, co najmniej  dwa razy, przynajmniej tyle zostało zanotowane. Raz przeszkodził mu w tym ostry ból brzucha, a ostatni raz ogromna burza, Ahmed uznał, iż to znak od wszechmogącego, iż nie zgadza się na śmierć Mustafy.

Jak wyglądała złota klatka? Była to specjalnie wydzielona część pałacu początkowo Starego, w późniejszym czasie Topkapi. Był to zespół 2-3, czasem 4 pokoi złączonych razem z zamkniętym wyjściem i jedynie małym otworem, aby dostarczyć tace z posiłkiem i napojem oraz Opium. Książęta zostawali tam zamknięci najczęściej z 2 nałożnicami, które nie miały możliwości zajścia w ciążę. Do ich rozrywki podawano "zabawki" dla dwulatków, które ograniczały ich rozwój. Czy książęta nie wychodzili, jest to dość ciężkie do określenia. Typowo takie było założenie złotych klatek, aby książę nie mógł wychodzić i zdobywać poparcia. Aczkolwiek już w 1604 roku istnieje wspomnienie widoku Handan wraz z pasierbem w karocy. Mustafa zostaje tam opisany jako "Jagnie prowadzone na rzeź", jednak w mało wiarygodnych źródłach znajdują się informacje, iż to nie Mustafa, a Sulejman, który wkrótce później zmarł. ( W innych źródłach istnieją różne wersje, daty śmierci Sulejmana i ogólnie nie ma pewności co do jego istnienia).

Ahmed rozprawił się z buntownikami Jalali. Prowadził wojny z Habsburagmi i Safawidami. Odnowił traktaty handlowe z Francją, Anglią i Wenecją oraz podpisał po raz pierwszy traktat z Holandia.

Ahmed ufundował meczet Sułtan Ahmed, gdzie uczestniczył po raz pierwszy w bijaniu kilofa w ziemię rozpoczynając budowę. Wkrótce lud zaczął się buntować, gdyż okazało się, iż błękitny meczet ma tyle samo minaretów, co wielki meczet w Mekce. Szejk Islamu poradził Ahmedowi ufundować dodatkowy minaret w Mekce, co też  zostało uczynione, a sprawa ucichła. Oprócz błękitnego meczetu Ahmed ufundował również dwa inne meczety po drugiej stronie Stambułu, aczkolwiek żaden z nich nie przetrwał dzisiejszych czasów.



Dzieci:
- Osman 3.11.1604 - 20.05.1622
- Mehmed 8.03.1605 -12.04.1621
- Ayse 1605 - 1657
- Fatma 1606 - 1670
- Handan 1607 - ?
- Hatice 1608 - 1610
- Geverhan 1608 - 1660
- Hanzade 1609 - 23.09.1650
- Orhan 1609 -1612
- Cihangir 1609 - 1609
- Selim 27.06.1611 - 27.07.1611
- Murad 27.07.1612 - 08.02.1640
- Esma 1612 -1612
- Hasan 1612 - 1615
- Bajazyd 12.1613 - 27.07.1635
- Zahide 1613 -1620
- Atike 1614 - 1675
- Husein 1614 - 1617
- Kasim 1614 -1 638
- Sulejman 1615 - 27.07.1635
- Ibrahim 05.11.1615-18.08.1648
- Cemre 1616-1620
- Zeynep 1617-1619
- Abide 1618-1675

Kobiety:
- Mahpeyker Kosem Sultan,
- Mahfiruze Hatice Sultan,
- Fatma Hatun,
- Sahnaza Hatun.